Actief afscheid

Praten over de dood is zelden makkelijk. Zowel de dood van mensen die je dierbaar zijn, als die van jezelf. Nochtans is niets zeker, behalve death and taxes zoals Benjamin Franklin al zei in 1789. Het onafwendbare gegeven van (je eigen) sterven kan beangstigend en overweldigend zijn, maar erover praten of actief aan de slag gaan kan ook deugddoend zijn.

Amanda Blainey verwoordt het goed in Do Death / For a life better lived:

‘Death has a 100 per cent succes rate. We can’t escape its inevitability nor can we deny its existence. So, when someone close to us dies or we are confronted by our own mortality, why are we utterly unprepared?’

Ik lijst dus graag enkele waardevolle initiatieven op:

Ooit op een Death Cafe babbelde een oudere, kerngezonde vrouw vrolijk over haar eigen begrafenis. Ze zou er een feestelijke gebeurtenis van maken en het zelf regelen, zodat haar dochters niet zouden moeten twijfelen aan haar wensen in een al zware tijd. In haar enthousiasme was ze ook haar eigen urne aan het knutselen. Wat een mooie manier om met je eigen dood om te gaan.

Toen haar vader veel te vroeg palliatief was, liet een vriendin een liedje maken door en samen met Kleinnood. Hij hoorde het nog voor hij stierf en later klonk het zo mooi op zijn begrafenis. Zijn begrafenis waar iedereen na afloop een boek mocht meenemen uit zijn omvangrijke collectie, als uniek aandenken.

Oude mensen die tegen het einde van hun leven zijn, kunnen of willen er niet noodzakelijk over praten. Mijn grootouders langs vaders kant schrokken nogal toen ik vroeg hoe ze hun begrafenissen zagen. Behalve muziekkeuzes De Roos van Ann Christy en gregoriaanse gezangen kwam er niet veel uit, en ik hoorde achteraf dat ze niet echt gediend waren met mijn vraag.

Mijn grootmoeder aan moeders kant, de enige die ik nog heb, kan er beter over praten. Het is dan ook niet echt meer te negeren, iedereen rond haar gaat onverbiddelijk dood. Wanneer ik er langsga, vullen we soms Mijn Boek in. Het is een warme aanrader om meer te weten te komen over één van de vrouwen waar je vandaan komt, en een gespreksstarter over leven én dood.

Je hebt Amfora, een organisatie die mensen helpt om over het afscheid van het leven te praten door hun levensverhaal op te tekenen. Ook een audioportret is mogelijk, door bijvoorbeeld Zeg het maar. Waardevol, zowel voor de geïnterviewde als de nabestaanden.

Er bestaan troostdozen waarin je informatie en wensen kan verzamelen, of je maakt zelf eentje. Heel wat fijne uitvaarders organiseren info- en inspiratiemomenten rond afscheid, wat helpt om dingen bespreekbaar te maken, maar evengoed om te leren wat er allemaal kan (meer dan je denkt).

Of het einde nu zichtbaar nadert of niet, het is zinvol om na te denken over je eigen dood. Het geeft duidelijkheid voor je nabestaanden, en tegelijk meer zin aan je leven.

Zo heb je een Living funeral ceremony en Je laatste feestje. Beide initiatieven nodigen uit om de confrontatie met je eindigheid aan te gaan, zo kom je tot stilstand en kijk je écht naar je leven.

Wat vind jij belangrijk en leef je er ook naar?